De inschrijvingen in het Antwerpse basisonderwijs gebeurden voor het eerst via een online aanmeldingssysteem. Om dit systeem te laten werken, gaven alle scholen vooraf hun capaciteit op. Het was dan ook de eerste keer dat de globale capaciteit van het Antwerpse basisonderwijs gekend was en de omvang van het tekort in beeld kwam. De stad brengt al jaren demografische gegevens in kaart. Voor het eerst konden we dan ook het aantal Antwerpse kinderen per leeftijdsgroep afzetten tov de capaciteit in de scholen.

Daaruit bleek dat er voor de instapklasjes (kinderen geboren in 2008) en de eerste kleuterklas (2007) in theorie te weinig plaatsen voor handen zijn. (respectievelijk 1883 en 687 plaatsen). Ook in het eerste leerjaar was de druk hoog, al gaat het daar vooral om wijkgebonden tekorten (een overschot van 554 plaatsen over heel Antwerpen, maar ongelijk verdeeld).

Noodplan

In de schoot van de onderwijsraad werd onmiddellijk een taskforce opgericht. Die bracht onder leiding van onderwijsschepen Voorhamme alle problemen en mogelijke oplossingen in kaart. Tegelijkertijd werd een Vlaamse taskforce opgericht. Minister Pascal Smet kwam met extra middelen (12 miljoen) over de brug. Ondertussen werd de regelgeving via Onderwijsdecreet XX aangepast zodat de creatie van extra plaatsen in Antwerpen mogelijk werd. Er werd zorgvuldig gezocht naar ruimte en locaties: grote uitbreidingsprojecten konden alleen als ze een structurele oplossing bieden. Dat betekent dat in de buurt van tijdelijke constructies in de toekomst een definitief schoolgebouw voorzien wordt.

1950 bijkomende plaatsen

Uiteindelijk slaagde Antwerpen erin om 1950 plaatsen bij te creëren.

Zo zijn er zeven nieuwe scholen gebouwd in Berchem, Hoboken, Deurne en Antwerpen. De schoolbesturen die niet in de mogelijkheid waren om een nieuwe school op te zetten, plaatsten tijdelijke constructies, vormden bestaande lokalen om tot klaslokalen en zetten extra stoeltjes bij in bestaande klasjes.

Zoektocht naar een school

Het aanmeldingssysteem maakte het ook mogelijk om de afstand van thuis tot de school als voorrangscriterium op te nemen. Robert Voorhamme hoopt dat ouders op termijn massaal kiezen voor buurtschooltjes. Voorlopig heeft niet elk kind een plaats gevonden in de meest nabije school. Hetzelfde geldt voor de eerste school van voorkeur. Sommige scholen zijn immers populairder dan anderen, en de druk in sommige wijken blijft immens groot. Ouders konden wel bij de Studiewijzer terecht voor informatie. De Studiewijzer hielp sinds januari 5554 ouders verder in hun zoektocht naar scholen.

Oproep aan de ouders

In juni waren de uitbreidingsplannen van de scholen gekend en concreet. Om de schoolteams de kans te geven zich optimaal voor te bereiden, deed de stad via een advertentiecampagne een oproep aan ouders om hun kind in te schrijven voor de zomervakantie. Heel wat ouders gaven daar gevolg aan. De stad vroeg ouders ook zich uit te schrijven wanneer ze een nieuwe school verkiezen. Dubbele inschrijvingen hypothekeren immers de kansen van andere ouders. Ondanks alle communicatie-inspanningen zijn er steeds ouders die tot in september wachten om hun kind in te schrijven. Hoeveel kinderen nog niet ingeschreven zijn vandaag, is niet duidelijk.

Vrije plaatsen

Maandagavond 30/8 waren er in totaal over de 10 leerjaren verspreid nog 4613 vrije plaatsen in het Antwerpse basisonderwijs. De instapklasjes tellen nog 348 vrije plaatsen, in de eerste kleuterklas zijn er momenteel nog maar 172 plaatsjes vrij. In het eerste leerjaar zijn er dat nog 615. Voorhamme wijst erop dat de marge klein is en dat vrije schoolkeuze stilaan in het gedrang komt.

Wat na 1 september?

Na september 2010 is het capaciteitsprobleem nog niet opgelost. De nood aan plaatsen in de Antwerpse basisscholen zal blijven toenemen. Dat leren ons de geboortecijfers van de afgelopen 5 jaar. In 2002 telde Antwerpen 5873 geboortes. In 2008 steeg het geboortecijfer tot 7189.

Om die reden tekenden de onderwijspartners en de stad Antwerpen eind juni een convenant met het engagement een netoverschrijdend Masterplan voor onderwijscapaciteit in Antwerpen uit te werken. Op die manier kiest Antwerpen voor een structurele aanpak.

In dit Masterplan zal een gevarieerd onderwijsaanbod worden uitgewerkt dat aansluit bij de leernoden van de Antwerpse kinderen en jongeren. De partners engageren zich om hierbij rekening te houden met de evenwichten tussen en de rol van de verschillende aanbieders. Daarnaast streven ze er ook naar om de nodige aanpassingen aan de Vlaamse regelgeving af te dwingen om dit aanbod te kunnen realiseren. De stad engageert zich om alle onderwijsverstrekkers te ondersteunen in de realisatie van hun uitbreidingsplannen.

In het Masterplan zal ook een optimalere benutting van de huidige capaciteit in het secundair onderwijs aan bod komen.

Lerarentekort

Capaciteitsuitbreiding betekent ook de nood aan een uitbreiding van het lerarenkorps. Antwerpen heeft een 200-tal extra onderwijzers en kleuterleiders nodig waarvan er een 80-tal voortkomen uit de capaciteitsuitbreiding.

Er komt een sectoraal netwerk, dat de Antwerpse onderwijsarbeidsmarkt in kaart brengt en acties uitwerkt. Zo komt er een jobbeurs op 27 oktober 2010. Want tegen dan vallen er leerkrachten ziek en verwachten de onderwijspartners een tekort. De stad organiseert samen met de VDAB eind september ook een infosessie voor directies over het gebruik van de lerarendatabank.