09-09-2008 - Zoals elk jaar bezocht ik tijdens de eerste schooldag enkele schooltjes. Dit jaar koos ik voor scholen in mijn eigen buurt. Vandaag start een bijzonder schooljaar. Zeker voor het Antwerpse onderwijs verandert er veel. Lees hier mijn visietekst.
•1. Antwerpen verjongt: uitdaging voor alle scholen
Nieuwe bevolkingsprognoses van de stad Antwerpen wijzen uit dat de stadsbevolking tussen 2006-2026 een constante groei zal kennen. Het aandeel jongeren zal zelfs nog meer toenemen dan vorige prognoses in 2005 reeds aangaven. In alle scenario's (*) neemt het aantal jongeren onder de 20 jaar toe, zowel in aantal als in aandeel van de totale bevolking. Waar in 2006 22% van de bevolking jonger dan 20 was, zal dit in 2026 evolueren naar 25% tot 29%. In absolute aantallen komen de prognoses uit op aantallen tussen 136.000 en 177.000 jongeren. De jongste groep van 0 tot en met 4 jaar neemt in de eerste 5 jaar sterk toe in alle scenario's. Het aantal kinderen van 5 tot 9 jaar stijgt het sterkst in de periode 2011-2016. De groep jongeren van 10 tem 19 jaar neemt in de eerste 10 jaar gestaag toe. Vanaf 2016 laten alle scenario's een scherpe stijging van deze leeftijdscategorie zien.
"Ons uitgangspunt in het Bestuursakkoord wordt met deze prognose nog scherper gesteld met gevolgen voor kinderopvang en niet in het minst voor onderwijs in de stad " concludeert onderwijsschepen Robert Voorhamme. Uiteraard betekent dit dat er scholen moeten uitbreiden en moeten bijkomen. Maar tegelijkertijd betekent dit dat we moeten nadenken over het soort onderwijs dat wordt aangeboden.
Ook Vlaanderen moet zich bewust zijn van deze evolutie. Minister Vandenbroucke startte gelukkig een inhaalbeweging voor schoolgebouwen. Enerzijds wordt massaal bijkomend geïnvesteerd via een Vlaamse PPS-structuur, anderzijds werden de Agion-middelen opgetrokken om de wachtlijsten weg te werken. Maar met de te verwachten bevolkingsevoluties (die nochtans een heel objectief criterium zouden moeten uitmaken voor het vastleggen van de prioriteiten in schoolgebouwen) houdt Vlaanderen alsnog geen rekening. De toename van het aantal schoolgaande kinderen zal niet in alle regio's gebeuren. Antwerpen vormt een uitzondering in haar spectaculaire groei.
De huidige criteria houden hier onvoldoende rekening mee. Zo wordt het bijzonder moeilijk om de uitdaging voor meer scholen in de stad op te vangen.
Het stadsbestuur heeft alvast geanticipeerd en engageerde zich in het bestuursakkoord om een Masterplan voor stedelijke schoolinfrastructuur op te zetten. Aangezien de verjonging in de stad een uitdaging is voor alle Antwerpse scholen, voert de stad momenteel gesprekken met alle onderwijsnetten om de toekomstige behoeftes zo efficiënt mogelijk in te vullen. De nieuwe onderwijsnoden in gebieden met veel jonge gezinnen of in stadsontwikkelingsgebieden zijn een gedeelde verantwoordelijkheid.
Omwille van de dreigende schaarste inzake scholen is het volgens de Antwerpse onderwijsschepen des te meer belangrijk dat in Antwerpen gekozen kan worden voor de voorrangsregel voor buurtkinderen tijdens de inschrijvingen. Want schaarste zal volgens hem, als we niks ondernemen, nog méér het verdringingseffect uitlokken. Een aanpassing aan het decreet maakt het concept van buurtscholen nu mogelijk. Het Antwerpse LOP (die deze beslissing moet nemen) zal dit in september behandelen. Het gaat om de inschrijvingen voor het schooljaar 2009-2010.
Vanaf 2016 kent Antwerpen de grootste versnelling in aangroei van 10- tot 15- jarigen.
Er is niet alleen nood aan bijkomende basisscholen, maar tegen dan moeten er ook voldoende secundaire scholen zijn. Wie praat over secundair onderwijs, praat over studiekeuzes. Welke scholen moeten voorzien worden? ASO-scholen? Hoeveel dan? Of TSO of BSO-scholen? Hoeveel dan en waarin? Met andere woorden: de aanpak voor een nauwere link tussen onderwijs en de evolutie op de arbeidsmarkt komt maar net op tijd.
In ons Masterplan werken we volgens het concept van thematische campussen. De stad praat momenteel met de onderwijspartners en de VDAB over een betere afstemming van het studieaanbod en over samenwerkingen op het vlak van infrastructuur. Het heeft geen zin, en is zelfs dodelijk voor onze economie, om de schaarse en dure onderwijsinfrastructuur massaal in te vullen voor studierichtingen in te richten die geen jobperspectief bieden.
Voorhamme, bevoegd voor onderwijs én werk, maakte van de afstemming tussen onderwijs en arbeidsmarkt één van zijn beleidsprioriteiten. Antwerpen is dan ook tevreden met het nieuwe decreet leren en werken dat vanaf 1 september in voege treedt. Voortaan wordt een voltijds engagement gevraagd van leerlingen uit het deeltijds beroepsonderwijs (DBSO). De middelen voor de begeleiding van de leerlingen worden ook opgetrokken. Toch volstaat dit niet, zeker niet voor Antwerpse leerlingen omdat deze jongeren vaak met meerdere problematieken kampen. Antwerpen, goed voor een kwart van de Vlaamse DBSO-leerlingen, heeft hier altijd een voortrekkersrol gespeeld. De stad legt jaarlijks hetzelfde bedrag naast de Vlaamse middelen voor trajectbegeleiding in de Antwerpse Centra voor Deeltijds Onderwijs. Ook voor de brugprojecten, waar jongeren die nog niet klaar zijn om werkervaring op te doen in een bedrijf, voorziet de stad extra middelen voor omkadering.
De matching tussen onderwijs en arbeidsmarkt is een groot begrip en omvat heel veel partners. Om efficiënter te werken, zullen sectorale netwerken worden opgezet. Dat wil zeggen dat onderwijsverstrekkers en arbeidsmarktpartners per sector samen zitten. In september beginnen we met de tertiaire sector. Binnen de stedelijke dienst WNE is iemand aangeworven om dit netwerk op te starten. Er zal een sectorfoto gemaakt worden om de sector in kaart te brengen: welke opleidingen zijn er wel/niet, hoeveel mensen worden tewerkgesteld, wat zijn de knelpuntberoepen, welke jobs zijn er in de sector binnen 5 jaar nodig....
Het Antwerpse model van hoger beroepsonderwijs speelde een voortrekkersrol bij de opmaak van het nieuwe decreet. Nu willen we de hogere beroepsopleidingen in Antwerpen meer richten op de vraagzijde. Welke noden heeft de arbeidsmarkt en hoe kan daarop ingespeeld worden? Eind vorig schooljaar hebben we de noden van onderwijs- en arbeidsmarktpartners bevraagd en in kaart gebracht. De bestaande 7de jaars zullen omgevormd moeten worden volgens het nieuwe decreet. Daarnaast start Antwerpen In april met twee piloot opleidingen: Volt+ (SCVO nijverheidsschool ism leonardo lyceum) en Verpleegkunde (Sint Aloysiusinstituut voor verpleegkunde ism Prisma en CVO LBC-NVK).
Vanzelfsprekend moeten we scholen en opleidingen voorzien die beantwoorden aan de behoefte van de economie. Maar nog belangrijker is dat jongeren kiezen voor die opleidingen én dat scholen ze kunnen invullen. De juiste studiekeuze is niet alleen belangrijk voor het welbevinden van de jongeren en is dus een grote uitdaging voor onze economie.
De juiste studie- of beroepskeuze maken, begint met het beschikken over een volledig en duidelijk beeld van het aanbod. Daarvoor richtte de stad de studiewijzer op. De studiewijzer informeert ouders, CLB's en leerlingen over het ganse studieaanbod in Antwerpen. Daarnaast is de studiewijzer hét aanspreekpunt voor iedereen die vragen heeft over onderwijs in Antwerpen. Vorig jaar behandelde de studiewijzer 3293 vragen. 1500 vragen kwamen per telefoon binnen, 200 via e-mail. Meer dan 1000 mensen bezochten de studiewijzer in het open onderwijshuis. In de loop van volgend schooljaar komt er een nieuwe campagne om de studiewijzer te promoten. In januari wordt website van de studiewijzer in een gebruiksvriendelijker kleedje gestoken.
De studiewijzer werkt ook instrumenten uit zoals een routeplanner voor elke onderwijsvorm. Dat is een poster waarop jongeren onmiddellijk alle opleidingen, en de jobs die daaruit voortvloeien, in het secundair onderwijs kunnen bekijken. De routeplanner is een eenvoudig instrument, maar omwille van de veelheid van richtingen in het secundair onderwijs was er voordien geen enkel globaal overzicht voor handen.
Naast informeren, is het cruciaal om jongeren tijdens hun studiekeuzeproces performant te begeleiden. Dat is een taak van de school en de CLB's. Studiekeuzes moeten in eerste instantie gemaakt worden in functie van talenten van jongeren. Ook de arbeidsmarktperspectieven moeten meegenomen worden. De stad start daarom vanaf 1 januari met een steunpunt studiekeuzebegeleiding.
•2. revolutionaire doorbraak voor Antwerpse scholen
Op 1 september start een revolutionair schooljaar. Nog nooit werd er zoveel geld uitgetrokken voor onderwijs. Er komt meer budget voor zorguren (basisonderwijs stijgt van 29 naar 50 miljoen euro). Het aantal uren voor gelijke onderwijskansen (GOK) gaat fors omhoog. Er komen meer lestijden voor instappende kleuters. Maar vanaf dit schooljaar krijgen scholen ook veel meer werkingsmiddelen (basis: 85 miljoen euro, secundair: 40 miljoen euro) die op een andere manier verdeeld worden. Voortaan worden alle netten gelijk behandeld. Er zal ook rekening gehouden worden met de sociaaleconomische achtergrond van de leerlingen van de school. Scholen zullen dus meer of minder middelen krijgen op basis van vier leerlingenkenmerken: thuistaal, scholingsgraad van de moeder, ontvangen van een schooltoelage en wonen in een achtergestelde buurt.
Deze financieringsmethode biedt scholen echt de mogelijkheid om gelijke kansen te creëren voor elk kind. Voor Antwerpse scholen is dit een goede zaak. Zij kampen meer dan elders met leerlingen die opgroeien in minder sociale omstandigheden. Antwerpse scholen krijgen in totaal dan ook jaarlijks 15 miljoen euro meer. Heel wat Antwerpse scholen zien hun werkingsmiddelen zelfs tot 50 % of meer toenemen.
Daarnaast investeert de stad, ter ondersteuning van het gelijke kansenbeleid, jaarlijks 11 miljoen euro in haar netoverschrijdend onderwijsbeleid. Ondanks het feit dat scholen nu zelf hiervoor bijkomende middelen krijgen, wil Voorhamme dit bedrag op peil houden. Maar de stad moet, in samenwerking met de Antwerpse onderwijspartners, wel de besteding van deze middelen herbekijken.
Tot nu toe ondersteunde de stad individuele projecten van scholen omdat deze vaak geld te kort hadden. Deze vernieuwing van onderuit mag niet stilvallen, meent Voorhamme. Maar de stedelijke middelen voor netoverschrijdend onderwijsbeleid kunnen (dankzij de bijkomende Vlaamse middelen) nu méér gericht worden op ondersteuning van het beleidsvoerend vermogen van scholen om die vernieuwing vorm te geven. Zo beperken we ook de planlast voor schoolteams. Op 13 maart en 3 juni organiseerde de stad daarover al denkdagen met alle Antwerpse onderwijsverstrekkers. Daaruit zijn al veel nieuwe voorstellen gekomen. Het is de bedoeling deze denkoefening af te ronden in de onderwijsraad midden september.
•3. Betaalbaar onderwijs voor elke Antwerpenaar
Gelijke kansen in onderwijs staat niet los van betaalbaar onderwijs.
Het stedelijk onderwijs Antwerpen voerde al in september 2005 de maximumfactuur in voor basisonderwijs. Samen met de nieuwe financiering wordt nu voor alle Vlaamse scholen het kosteloos onderwijs (noodzakelijk voor de eindtermen en ontwikkelingsdoelen) ingevoerd. Daarnaast geldt vanaf september een maximumfactuur voor activiteiten die niet noodzakelijk zijn voor de eindtermen en ontwikkelingsdoelen. Voor kleuters mogen scholen maar 20 euro aanrekenen, voor lager onderwijs 60 euro per schooljaar. Dit bedrag ligt nog lager dan de Antwerpse norm destijds (kleuter 70 euro, lager per graad 100, 150 en 200 euro), maar scholen krijgen voortaan dan ook heel wat middelen (45 euro per leerling) om dit te compenseren.
Voor uitstappen van meerdere dagen is er een maximumbedrag van 360 euro per leerling. Dit bedrag geldt wel voor de hele lagere schoolloopbaan.
Bovendien kunnen vanaf dit schooljaar ouders ook met kinderen in het kleuter- lager en het deeltijds onderwijs een schooltoelage (studiebeurs) aanvragen. Het bedrag hangt af van het inkomen, maar gemiddeld krijgen ouders 80 euro voor kleuteronderwijs, 116 euro voor lager, 377 euro voor voltijds secundair en 234 euro voor deeltijds secundair onderwijs. Voor het hoger onderwijs bedraagt de gemiddelde toelage 1571 euro.
Uiteraard behoudt de stad haar netoverschrijdend sociaal fonds voor die ouders die er, ondanks deze verbetering, niet in slagen alle kosten op te hoesten. Het is voor de stad belangrijk dat niemand omwille van financiële redenen uitgesloten wordt.
Voortaan is kostenbeheersing dus een verantwoordelijkheid van alle scholen. Maar de stad wil hen daarbij een handje toesteken door een ruim aanbod van verblijfscentra ter beschikking te stellen tegen een zeer laag tarief ( gaande van 5 tot 7 euro per dag of 60 euro voor een week). Leerlingen uit de derde kleuterklas en het vierde leerjaar kunnen zelfs gratis met de klas naar de Antwerpse zoo. Dit schooljaar koos de stad ervoor om alle leerlingen uit beroepsklassen van de derde graad 5 euro korting te geven voor een uitstap naar de Musical Daens.
Om ouders te informeren over alle kostenbeheersende maatregelen, zal de stad elke ouder midden september een folder sturen. Bij vragen staan de mensen van de studiewijzer paraat.
Omdat we willen dat de scholen alle troeven in de stad kunnen uitspelen zonder overbelast te geraken, gaan we verder met de ondersteuning en dienstverlening aan scholen.
Zo start op 1 september een intendant onderwijs-cultuur. Hij moet scholen ondersteunen in een eigen cultuurbeleid en tegelijkertijd de cultuurhuizen toeleiden naar de Antwerpse scholen. Op 13 mei is er een cultuurmarkt gepland.
Dit schooljaar zal er ook werk gemaakt worden van een nauwere samenwerking tussen onderwijs en sport. We willen leerlingen via de school meer aanzetten om ook in hun vrije tijd te sporten.
Ook op het vlak van risicojongeren biedt de stad ondersteuning. Het Centraal Meldpunt vormt hier de draaischijf. De spijbelambtenaar begint voltijds op 1 september. Met de School-aan-de beurt-acties krijgen scholen de medewerking van verschillende stadsdiensten. Scholen die meer willen inzetten op peercoaching krijgen vanaf dit schooljaar bijkomende ondersteuning van de stad. Er is nu een gerichte aanpak rond wapenbezit in en rond scholen voor alle Antwerpse scholen. Het stadsbestuur en de onderwijsraad maakten vorig schooljaar concrete afspraken over de registratie en het schoolreglement.
Scholen kunnen in het open onderwijshuis o.m. ook terecht voor alles wat te maken heeft met verkeersveiligheid. Ze kunnen er gratis verkeerseducatieve materialen en spelen uitlenen. Scholen appreciëren enorm dat ze nu systematisch betrokken worden bij de heraanleg van het openbaar domein.
(*)
- - Scenario 1: positief migratiesaldo met gelijkgebleven Totaal VruchtbaarheidsCijfer
- - Scenario 2: positief migratiesaldo met toegenomen TVC
- - Scenario 3: migratiesaldo gaat naar 0 met gelijkgebleven TVC
- - Scenario 4: migratiesaldo gaat naar 0 met afgenomen TVC
|
