Vandaag presenteerden de directeur van Werk & Economie, Dirk Diels en ikzelf de stedelijke Monitor Economie 2008. Deze monitor wordt jaarlijks opgeleverd, en geeft basisinformatie over de stedelijke economie en haar haven. Deze monitor dient om enkele nieuwe accenten in het stedelijk economisch beleid voor het voetlicht te plaatsen.  Hier volgt de volledige perstekst. 

Antwerpen is dé motor van de Vlaamse economie

De Monitor Economie 2008 is een lijvig document van 150 bladzijden en meet als het ware de economische hartslag van de stad. Het is een encyclopedie met tal van boeiende cijfers van onder meer RSZ, BTW, de Federale Overheidsdienst Economie en de Balanscentrale van de Nationale Bank van België. Het is raadpleegbaar op http://www.antwerpen.be/

Dit zijn de meest recente cijfers:

De Antwerpse economie realiseerde in 2007 een omzet van 141.240.110.502 EUR. Of 22,3% van heel Vlaanderen;

• De toegevoegde waarde - of de welvaartscreatie - klokte in 2006 af op 15.006.584.833 EUR. Bijna 17% van de totale toegevoegde waarde in Vlaanderen werd in Antwerpen gecreëerd;
• In 2006 werden voor 3.439.319.229 EUR geïnvesteerd, vooral in transport en logistieke sector. Na het daljaar 2005 steeg het investeringsvolume met bijna 10%. Het investeringsvolume is meer dan verdubbeld in vergelijking met tien jaar geleden;
• In 2006 telde Antwerpen 246.376 arbeidsplaatsen tegen 263.764 in het voorgaande jaar. Voor elke 100 inwoners op beroepsactieve leeftijd is er voor 87% een baan in loondienst;
• De polyvalentie van de Antwerpse haven is enorm. Zo kent de haveneconomie de snelste groei van het containertransport in Noordwest-Europa: tien tot vijftien procent per jaar. In 2007 werden meer dan 183.000.000 ton goederen behandeld;
• Antwerpen kende in 2006 een stijging van het aantal maatschappelijke zetels. Ruim 31.575 ondernemingen zijn in de stad gevestigd, een netto stijging met meer dan 600 in vergelijking met het voorgaande jaar.
• In sum blijft de economic decision power van de stad op quasi gelijk niveau als het voorgaande jaar, zij het dat de verhitting van de economie wat afnam.

Kanttekeningen bij het huidige economisch klimaat

Zoals elk jaar geeft de Monitor Economie een historisch beeld van de Antwerpse economie.  Al naargelang de bron gaat het om cijfers van 2006, 2007 of zelfs 2008.  "Best interessant om de dingen in perspectief te kunnen zetten, maar in de huidige economische situatie dreigt één en ander achterhaald te zijn" zegt Antwerps economieschepen Robert Voorhamme.  Hij beseft wel dat de impact van het Belgische,-en Vlaamse beleid - laat staan het stedelijk beleid- uiterst beperkt is in deze mondiale crisis.  Er is duidelijk behoefte aan sluitende regulering op Europees niveau.  "Plots beseft ook iedereen dat Europa -naast een monetair beleid - snakt naar een echt macro-economische visie.  Het zou logisch zijn dat de Europese verkiezingen volgend jaar vooral daarover zouden gaan" aldus Voorhamme. 

"Vanzelfsprekend is het broodnodig dat de overheid geld pompt in de financiële sector om terug tot enige stabiliteit te komen.  Maar het is onvoldoende om een aanslepende recessie te voorkomen" meent Voorhamme. De financiële crisis heeft immers  een enorme impact op de reële economie. Het consumentenvertrouwen zakt weg, bedrijven houden investeringen in en gaan over tot rationalisaties waardoor het consumentenvertrouwen nog meer wegzakt enz...

Bovendien dreigt de ontwikkeling van groeibedrijven belemmerd te worden als de banken niet in staat zijn of te terughoudend reageren om bijkomende financiering voor die groei te verschaffen.  "Deze spiraal mogen we niet zomaar ondergaan.  De overheid zou er bast aan doen de reële economie niet in de steek te laten".  Een verstandige relancebeleid dringt zich volgens Voorhamme op.  Toekomstgerichte publieke investeringen mogen zeker nu niet stilvallen of vertragen.  "Voor Antwerpen is het van cruciaal belang dat de overheidsinvesteringen rond mobiliteit niet stilvallen.  Als de financiering van het Masterplan op de helling komt te staan, moet de Vlaamse regering bijkomende middelen zoeken en voorzien.  Hetzelfde geldt voor de renovatie en bouw van schoolgebouwen". 

Het ondersteunen van energiebesparing en groene economische ontwikkeling is volgens de economieschepen nu meer aan de orde dan ooit om versterkt uit de economische crisis te komen.  Duitsland heeft dat al langer begrepen.  Zij slagen erin om de ecologische voetafdruk zelfs te verkleinen bij economische groei.

"In dat opzicht moet de stad met zijn economische beleid radicaal mikken op investeringen in creatieve en innovatieve economie die een belangrijke rol te spelen hebben in een meer energiezuinige en groene welvaart.  Het zijn de groeiondernemingen van de toekomst en die willen we aantrekken op onze bedrijventerreinen en kantorenlocaties" zegt Voorhamme. 

Het economische gewicht van de creatieve economie neemt fors toe.

De stedelijke monitor economie 2008 omvat ook een uitgebreide sectorale analyse, op het vlak van onder meer transport & logistiek, grootindustrie met chemie en petrochemie, detailhandel en horeca, en de diamantsector. Voorhamme wil dit jaar de sectoranalyse van de "creatieve economie" centraal plaatsen. Deze sector omvat zowel de culturele ondernemingen die activiteiten ontplooien op het vlak van kunsten, media en entertainment, uitgeverijen, alsook de zakelijke creatieve dienstverlening zoals architecten, designers, productontwikkelaars en reclameagentschappen. 

Dit zijn de meest in het oog springende cijfers:

• Op tien jaar tijd nam de toegevoegde waarde in de creatieve industrie in Antwerpen toe met 113%, van 257 miljoen euro naar 547,8 miljoen euro in 2006; de toegevoegde waarde van de mode-industrie steeg in dezelfde periode van iets meer dan 8 miljoen euro naar 15,5 miljoen euro;
• De afgelopen tien jaar steeg het aantal banen met 25% tot 8.236 arbeidsplaatsen in 2006. De culturele sector met onder meer de kunstenorganisaties neemt daarvan 4.495 banen op in 2006; de mode-industrie is goed voor 211 arbeidsplaatsen;
• Het aantal maatschappelijke zetels steeg de afgelopen vijf jaar met 29% tot 3.008 voor de creatieve sector en 1.369 voor de culturele sector. Vooral Antwerpen Zuid, Borgerhout intra muros en het district Berchem nemen een hoog proportioneel aandeel op, namelijk meer dan 7,5% in vergelijking met het stedelijk gemiddelde van 3,6%.

Met deze spraakmakende cijfers in de hand wil de stad Antwerpen de komende jaren haar strategische positie op het vlak van de creatieve economie duurzaam verstevigen. Tegen maart 2009 moet een programmanota Creatieve Economie worden opgeleverd. Die wordt voorbereid door de stedelijke diensten Economie en Cultuur en krijgt een brede toetsing met kunstinstellingen en met bedrijven uit de sector.

Met die programmanota wijst het stadsbestuur op het strategische belang om te investeren in kunst en vooral in creatief ondernemerschap. Dat draagt bij tot vernieuwing en innovatie en een open cultureel klimaat - zo stellen internationale acquisitieorganisaties - is een uitermate belangrijke vestigingsfactor geworden. Die troef moet ook sterker worden uitgespeeld om nieuwe bedrijven en headquarters aan te trekken.  

Op dat vlak zal vanaf 2009 de acquisitieorganisatie vzw Antwerp Headquarters starten met een pro actieve investeringswerving. In het partnerschap met de Kamer van Koophandel mikken we niet enkel op het aantrekken op regionale en Beneluxhoofdkantoren en sales en marketingkantoren, maar ook op research & developmentkantoren van buitenlandse ondernemingen.

"Overigens zijn we zeer fier dat van 18 tot 21 november  in Lotto Arena het Creativity World Forum wordt georganiseerd" zegt Voorhamme. 

Een stevige verdieping van onze Kennis en Innovatie-economie is aan de orde

De programmanota Creatieve Economie is onderdeel van het bredere beleid van de stad om het kennis- en innovatiepotentieel van de stedelijke economie te verdiepen. Ook daar worden vanaf volgend jaar heel wat tandjes bijgestoken.

De stad wil een grotere synergie realiseren tussen de academische wereld, de onderzoeksinstellingen, de overheid en het bedrijfsleven met als doel om toegepaste kennis zo optimaal mogelijk te vermarkten. De stad en de regio moet meer ambitie tonen op het vlak van onderzoek en ontwikkeling en vooral op het vlak van productinnovatie. Voortbouwend op Vlaanderen in Actie van de Vlaamse regering moet er bijvoorbeeld hard gewerkt worden aan de implementatie van innovatieve ICT-toepassingen in logistics en life sciences. Zo wil de stad samen met de haven een strategie uitwerken gericht op het aantrekken en ontwikkelen van Europese Logistieke Centra. Dat zijn centra die de Europese aanbodketen vanuit een centrum (bv. de stad Antwerpen) aansturen, terwijl de fysieke goederenstromen niet per definitie door Vlaanderen of de stad hoeven te gaan. "Goederenstromen gebeuren sowieso, maar ze kunnen wel geoptimaliseerd worden" zegt Voorhamme.  "Vermits heel veel logistieke activiteiten in Antwerpen gebeuren, en hier heel wat know how is,  kan Antwerpen een voortrekker worden in de  toepassing van innovatieve ICT-ontwikkelingen inzake logistiek.   Antwerpen kan World Class worden op het vlak van innovatie in logistieke stromen en consolidatie van (goederen)stromen."

Antwerp, your prime business destination

Als stad moeten we onze schitterende troeven veel beter in de markt zetten en daarom verspreiden we eind november 2008 een economische datasheet Antwerp, your prime business destination. Deze wordt verspreid naar onder meer de Vlaamse economische vertegenwoordigers in het buitenland, de ambassades, publieke en private acquisitieorganisaties, makelaars, ontwikkelaars, investeerders en potentiële buitenlandse vestigers.

Investeren in expertise

Om voorgaande beleidslijnen mede in goede banen te leiden heeft de stedelijke dienst voor Werk en Economie deze week Els Compernolle aangetrokken. Mevrouw Compernolle studeerde voor bio-ingenieur aan de KUL en behaalde een master in economics aan de universiteit van Cambridge. Zij is een voormalig onderzoeker van de London School of Economics (1999-2003). De jongste jaren werkte zij als economisch beleidsonderzoeker voor Forfas, het nationaal overheidsorgaan voor ondernemen, handel, wetenschap en innovatie van de Ierse overheid (2004-2008). Zij start begin 2009 bij Werk en Economie als expert economische ontwikkeling en innovatie.