Per winkelstraat wordt van elke handelszaak het type aanbod genoteerd en wordt nagegaan of het om een ketenfiliaal, een imagoverlagende handelszaak, leegstaande zaak...gaat. 

De Meting van de Antwerpse winkelstraten is hét instrument bij uitstek om ons stedelijke detailhandelsbeleid op af te stemmen. Het levert een objectieve basis om beleidskeuzes te maken en samen met de handelaars acties op te zetten.

Antwerpen telt 58 winkelgebieden

De meting 2010 telt 58 winkelgebieden verspreid over het grondgebied van stad Antwerpen. Afhankelijk van de concentratie van handelszaken in het straatbeeld, wordt een straat gedefinieerd als winkelstraat.  In vergelijking met de vorige meting in 2007 verdwijnen de Lange Leemstraat en Falconplein-Klapdorp uit de lijst en worden Grotesteenweg (district Berchem, ter hoogte van de Driekoningenstraat-Statiestraat) en de Sint-Bernardsesteenweg (grens Kiel-Hoboken) nu wel opgenomen als winkelgebied. 

Een globale positieve trend

Leegstand daalt

De 58 Antwerpse winkelgebieden huisvesten 8864 panden, waarvan er 6216 commercieel én actief zijn. In 2010 stonden er 815 commerciële panden of 11,59% van het totaal aantal commerciële panden leeg. Vergeleken met de vijf vorige metingen vertonen de leegstandscijfers duidelijk een positieve tendens. Na een sterke stijging van de leegstand tussen 1997 en 2001 tot meer dan 16%, daalde het percentage sindsdien permanent. Vandaag ligt het onder de 12%.

Het gebied met de grootste leegstand in 2010 is de Sint-Katelijnevest, waar één op de vier panden leeg staat. Quasi hetzelfde leegstandspercentage geldt voor de Lange Kievitstraat-Simonsstraat en de Provinciestraat. Verder werd een grote leegstandsgroei waargenomen in de Lange Koepoortstraat, Bredabaan Centrum, de Sint-Gummarusstraat-Diepestraat en de Quellinstraat-Frankrijklei.

Gezonde mix ketens

In 2010 telden de winkelgebieden 841 ketenfilialen. Zij vertegenwoordigen 13,53% van het totaal aantal actieve commerciële panden. Dat percentage is ongeveer status quo vergeleken met de meting van 2007 (13,66%). Straten zoals de Kammenstraat en de Schuttershofstraat die bij de vorige meting sterk groeiden, zijn nog steeds populair. Maar de groei in ketenfilialen is er veel kleiner dan in 2007.

Aantal imagoverlagende winkels drastisch gedaald

Er werd een lijst van acht aanbodcategorieën geselecteerd die het imago van een winkelgebied verlagen als ze er geconcentreerd en in grote getale voorkomen. Denken we bijvoorbeeld aan nachtwinkels, internet/telefoonwinkels, horeca vzw's, wedkantoren... In 2010 werden 314 imagoverlagende panden geteld. Ze vertegenwoordigen 5,05 % van het totaal aantal actieve commerciële panden. Daarmee zakte het percentage na vijf metingen voor het eerst onder dat van de eerste meting in 1997. Deze daling is het gevolg van de beleidskeuze om voor imagoverlagende zaken een uitbatingsvergunning (en vestigingsvergunning) te introduceren.  

Investeren in kwaliteit
In 2008 besliste de stad de handelaars te stimuleren om de kwaliteit van hun handelspanden te verhogen. Al meer dan 400 handelaars vroegen een renovatiepremie aan om hun voorgevel en/ of hun winkelinterieur te verfraaien. Het is te vroeg om deze effecten in de Meting terug te vinden.  Op termijn zal dit het straatbeeld van onze winkelstraten merkelijk moeten verbeteren.

Verschillen tussen gebieden

 Maar we zijn er nog niet: de Meting toont grote verschillen aan tussen de 58 winkelgebieden.

Het gaat erg goed met het historische winkelhart.  Het winkelaanbod blijft stijgen en breidt zich uit richting Steenhouwersvest, Volkstraat-Geuzenstraat, Kloosterstraat-Riemstraat en Kasteelpleinstraat. De groei in de Nationalestraat en de Kammenstraat-Kleine Markt lijkt momenteel even te stabiliseren.

Maar de winkelgebieden ten noorden van het winkelhart: Sint-Katelijnevest, Lange Koepoortstraat,... hebben het moeilijk.  Het Falconplein-Klapdorp is zelfs niet meer weerhouden als winkelgebied.

Met het winkelgebied in de omgeving van het Koningin Astridplein en de Gemeentestraat loopt het dan weer beter dan in 2007.  Sinds de heraanleg van het openbaar domein zijn heel wat panden opnieuw ingevuld, is het aantal imagoverlagende zaken gedaald, enzovoorts. Hierdoor scoren die winkelgebieden goed, vooral op het vlak van evolutie in de leegstand en winkeldichtheid. 

Buiten winkelgebied Bist-Winkelcentrum De Kern in Wilrijk hebben de kernen van de districten het soms hard te verduren. 

Daarom kiezen we jaarlijks, op basis van de Meting, enkele gebieden uit waar het minder goed gaat. In die gebieden probeert het stadsbestuur extra middelen in te zetten om het tij te doen keren. Een terreinmanager van de stad gaat ter plaatse met de handelaars aan de slag en zet stimulerende acties op touw.

Samenhangend beleid

De trends in de Meting bewijzen dat een samenhangend beleid resultaten oplevert. Het is de beste aanmoediging om op de ingeslagen weg verder te gaan zodat Antwerpen de shoppingstad bij uitstek blijft waarin ook de buurtwinkels hun rol blijven spelen.