Het gelijke kansenonderwijs decreet heeft nooit het wegwerken van concentratiescholen als doelstelling gehad. Concluderen dat het GOK-decreet in die zin gefaald heeft, is dan ook naast de kwestie. Het GOK-decreet heeft ons bovenal mogelijkheden gegeven om gelijke onderwijskansen te bieden aan álle kinderen. Als ik in de meeste Antwerpse scholen rondkijk, zie ik de schoolteams elke dag opnieuw kei hard knokken voor elk kind. Ze hebben vooral moeten leren omgaan met heterogene klassen en een antwoord moeten vinden op de wrevels die ons huidig onderwijs teweegbrengen: kinderen graag naar school laten gaan, leerwinst boeken bij snelle én tragere kinderen. Want daar knelt het schoentje: ons Vlaamse onderwijssysteem is nog steeds afgestemd op homogene klasgroepen. Dus streven naar de sociale mix (wat is dat trouwens?) is momenteel geen voorwerp van discussie. Het gaat erover hoe ons onderwijssysteem de wereld - en die is en was altijd al heterogeen- kan inhalen? Toen het nog niet over kleuren ging, worstelde ons onderwijs ook al met heterogeniteit.
Voor mij zijn Antwerpse scholen een weerspiegeling van de wereld. Daarmee bedoel ik niet van Vlaanderen maar de Antwerpse wijk in kwestie. Gelukkig hebben de meeste Antwerpse schoolteams dat al lang begrepen en werken we samen aan een performantere aanpak.
Onderwijs dat de wereld inhaalt
Naar aanleiding van de beslissing van de Nederlandse onderwijsminister om niet langer angstvallig het idee van sociale mix in de scholen na te streven, spraken de topvrouwen van de Vlaamse onderwijsnetten zich uit over het eigen gelijke onderwijskansenbeleid. Dat is vreemd, want de GOK-decreten en het GOK-beleid tout-court hebben nooit tot doel gehad om dezelfde sociale mix in scholen te bewerkstelligen, maar wel om de segregatie tussen leerlingen en scholen te voorkomen. Wij dreigen dan ook te verzeilen in de verkeerde discussie, terwijl het eigenlijk maar over één centrale doelstelling moet gaan: nog performanter onderwijs met meer kansen voor iedereen. Onderwijs dat rekening houdt met de realiteit, en niet met gemiddelde profielen. Onderwijs dat zich laat voorbijsteken door de werkelijkheid, zal de toekomst weinig vorm geven.
Blijkbaar komen sommigen pas recent tot het inzicht dat het niet alleen niet haalbaar, maar ook weinig zinvol is om leerlingen dagelijks kilometers op en neer te rijden tussen school en thuis om aldus angstvallig te proberen een soort Vlaams gemiddelde van diversiteit - de zogenaamde sociale mix - te creëren in elke Vlaamse klas en school. Bij het totstandkomen van het GOK-decreet in 2001-2002 luidde het echter al dat een dergelijk spreidingsbeleid mislukt, maar evengoed niet wenselijk was. In plaats daarvan werd toen reeds gekozen voor het bevorderen van diversiteit, maar sterk gekoppeld aan de samenstelling van de bevolking in de buurt van de school. In plaats van te kijken naar een Vlaams gemiddelde, werden scholen in staat gesteld om een beleid te voeren gericht op de buurt, onder meer door de mogelijkheid om voorrang te geven bij inschrijving aan GOK en niet-GOK kinderen in het kader van lokale afspraken tussen scholen. Door het gebruik van een afstandscriterium in het Antwerps centraal aanmeldingsregister voor het basisonderwijs wordt het belang van de verwevenheid tussen leefomgeving en school bevestigd.
Het is dan ook kort door de bocht om te concluderen dat het gelijke onderwijskansenbeleid niet werkt omdat er meer kleur is in scholen in buurten die meer kleur huisvesten. Dat is evident en wat mij betreft ook wenselijk. Door de labels van concentratieschool en witte school te bevestigen en te doen alsof de discussie daarover gaat, dreigen de Brusselse netverantwoordelijken echter voorbij te gaan aan de realiteit zoals die zich voordoet in een stad als Antwerpen (en zich in de komende jaren zal doortrekken naar de rest van Vlaanderen). In Antwerpen is alleen een witte school een concentratieschool en kent elke school een heterogene samenstelling. Wat binnenkort in heel Vlaanderen zal gelden, geldt vandaag reeds in onze steden: onderwijs dat de heterogeniteit in onze klassen miskent en blijft denken in (Vlaamse) gemiddelden, loopt hopeloos achter op de realiteit.
|
