Nog nooit werd zo'n specifieke inventaris van de Antwerpse horeca gemaakt.  Naast een grondige analyse, geeft het horecaplan beleidsvisie en acties weer voor de komende jaren.  De publicatie kwam tot stand op basis van gesprekken met Antwerpse horecamensen.  Ook klanten en Antwerpse bewoners werden uitvoerig bevraagd.   Het actieplan werd in nauw overleg met de Antwerpse sector opgesteld. 

Ik wil met mijn horecabeleid de kwaliteit in de sector versterken.  De combinatie van horeca met shopping, cultuur, studeren ... vormt een ongelooflijke troef voor Antwerpen.  We zijn de grootste horecastad van Vlaanderen, maar we willen vooral kwalitatief scoren.  Ik wil de sector hierin ondersteunen.   Volgens mij zijn er daarvoor duidelijke spelregels nodig. 

Ik kies resoluut voor een gedragen horecabeleid.  Daarom werd vorige jaar het horeca overlegplatform opgericht.  "Onze voornaamste opdracht was het helpen opstellen van dit beleidsplan" zegt Bob Van Daele, die namens Horeca Federatie Vlaanderen in het overlegplatform zetelt.  Van Daele is tevreden dat er eindelijk een visie en plan is in de stad.  "Onze taak zit er nog niet op, we zullen nauwlettend toekijken op de opvolging van dit plan".  lees de perstekst

De stad telt 11 strategische horecakernen binnen de singel en één kern buiten de singel.  Het historisch centrum en Zuid zijn de populairste kernen.  In het algemeen scoort de Antwerpse horeca goed.  Zij krijgt een waardering van 7.7 van de respondenten. Gevarieerd en groot aanbod, goede sfeer en goede bereikbaarheid met openbaar vervoer zijn grootste sterkten.  In het actieplan werd ook een eerste zwakte-sterkte analyse gemaakt van de verschillende strategische kernen. 

Vorig jaar nam de stad een horecamanager in dienst.  Ann Kermans is het aanspreekpunt voor de sector en voert voortdurend gesprekken met ondernemers in de verschillende horecakernen.  Dat resulteerde ondertussen al in een aantal acties zoals het nieuwe reglement voor open terrassen en de vereenvoudigingen van procedures.  Volgens mij is met dit plan de basis gelegd voor een gedragen horecabeleid met een visie op lange termijn.   Het werk is nog niet gedaan.  Na meten en weten, is het tijd om nieuwe acties op te zetten.  Ik denk dan aan de reglementen voor gesloten en grote open terrassen, aan een onderzoek voor een lichtplan voor de binnenstad of aan het openstellen van glasbollen voor de sector. 

Het beleidsplan omvat vier speerpunten.  Ten eerste wil de stad werken aan een structureel overleg met de horecasector zodat afspraken beter nageleefd kunnen worden.  Ten tweede wil ik inzetten op het  horeca-aanbod en dat versterken. De stad wil ook het evenwicht tussen woon- en horecafunctie versterken en de overlast beperken.  Tot slot zijn er enkele randvoorwaarden aan zoals bereikbaarheid, properheid, toerisme die een gedegen horecabeleid moeten schragen. 

Enkele acties uit het horecabeleidsplan:

De stad wil de komende maanden meer werk maken van een structureel overleg met de horecakernen buiten de singel.  Deze zijn kleiner en zeer divers, maar mogen niet uit het oog verloren worden.

Anderzijds verwacht de stad van de Antwerpse horecasector dat ze zich organiseert op niveau van de lokale horecakernen en dat de beroepsvereniging sterker wordt.  Een gestructureerd overleg leidt tot duidelijke en gedragen regelgeving, dat op zijn beurt meer rechtszekerheid voor de horecaondernemer biedt.   Hoe beter de sector zich lokaal structureert, hoe beter  ook de informatie-uitwisseling tussen stad en horecasector.  De stad wil jaarlijks een horecaforum organiseren waarop elke Antwerpse horecaondernemer uitgenodigd wordt. Er komt ook een databestand zodat alle ondernemers sneller bereikt kunnen worden. 

De stad wil het horeca-aanbod en de horecapanden beter in kaart brengen.  Andere evoluties zoals anciënniteit, verloop, type horeca, tewerkstelling, aanwezigheid terras etc zullen voortaan ook in beeld gebracht worden.  Ik  betreur dat we de Antwerpse horecasector niet kunnen benchmarken met andere steden.  Andere steden staan nog niet zo ver in hun analyse en metingen.  De stad Antwerpen wil haar troef als horecastad ook toeristisch sterker gaan uitspelen.  De horecasector zal voortaan nauwer gaan samenwerken met de dienst toerisme. 

Antwerpen telde in 2006 2819 maatschappelijke zetels in de horecasector.  Sinds 2004 worden er jaarlijks zo'n 350 horecazaken opgericht.  Toch gaan ieder jaar gemiddeld 140 horecazaken op de fles.  De helft van horecazaken die in 2006 stopgezet werd wegens faillissement bestonden zelfs minder dan 5 jaar.  20 % was zelfs maar 2 jaar open.  De horecasector kent veruit het grootste aantal faillissementen van alle sectoren.  Toch heeft dit slechts een beperkte invloed op de werkgelegenheid.  In 2006 werkten  8117 mensen als werknemer en 3586 als zelfstandige in de sector.  Het invullen van vacatures blijft moeilijk.  Het personeelsverloop is bovendien zeer groot.  Horeca is dan ook één van de minst betalende sectoren in ons land.  Het bruto gemiddeld loon bedraagt 1 831 euro, wat 31% minder is dan het nationaal gemiddelde. 

Horecaondernemers geven aan dat ze te weinig op de hoogte zijn de mogelijkheden binnen de sociale economie.  Ze gebruiken ook weinig bestaande kanalen zoals VDAB om opgeleid personeel te vinden.  Er is eveneens weinig kennis van vraag en aanbod op Antwerps niveau.  Daarom komt er een sectorfoto die de werkgelegenheid in de Antwerpse horecasector in kaart brengt zowel vanuit vraag en -aanbodsperspectief als vanuit onderwijs- en vormingsperspectief. 

Om de kwaliteit van nieuwe uitbatingen te verhogen en de beginnende horeca-uitbater een snelle ingang te laten vinden in de gemeentelijke regelgeving, breidt de stad haar dienstverlening naar horecaondernemers uit.  Er komt in maart 2009 een aparte horecastartersbrochure die deel zal uitmaken van een starterspakket.  Dit pakket bevat onder meer een softwaretoepassing die de opmaak van een businessplan vergemakkelijkt.  Momenteel vraagt 20 % van de starters een gesprek aan bij het bedrijvenloket.  Het bedrijvenloket blijft deze taak opnemen en zal ook meer follow up gesprekken voeren.  Met Syntra zal een specifieke opleidingsmodule worden uitgewerkt.

Ook het straatbeeld heeft een impact op de uitstraling van een horecakern.  De staat van handelspanden bepaalt mee de aantrekkelijkheid van een buurt. Horecaondernemers kunnen sinds september 2008 dan ook beroep doen op een renovatietoelage.  Ook de inplanting van terrassen bepaalt het straatbeeld.  Het reglement voor open terrassen tot 100 m² was een eerste stap in de ontwikkeling van een duidelijker terrassenbeleid.  Hierin werden minimumbepalingen vastgelegd  die per horecakern verder verfijnd worden.  Het Eilandje, Schipperskwartier, Zuid en Universiteitsbuurt zijn reeds klaar.  In januari worden volgende buurten klaar afgerond: Grote Markt, Theaterbuurt, Zurenborg en Lange Lobroek.  Voor de gesloten terrassen en de open terrassen groter dan 100 m² komen er gelijkaardige reglementen.  Dat geldt ook voor de categorie van evenemententerrassen. 

We kiezen voor een strenge, maar duidelijke handhaving.  Uitbaters worden altijd eerst geïnformeerd en krijgen tijd om bij te sturen.  Wie dan nog hardleers is, wordt gesanctioneerd.  Dat is de enige manier om iedereen tevreden te houden, oneerlijke concurrentie tegen te gaan en kwaliteit te garanderen. 

Voor de binnenstad wordt de opportuniteit van een lichtplan onderzocht waardoor ook 's avonds de buurt aantrekkelijk is. 

De horecadichtheid in Antwerpen bedraagt 122 zaken per 10 000 inwoners.  Omgerekend komt dit neer op 1 horecazaak per 82 inwoners.

In Antwerpen zijn er 28 horecazaken per km². Als we de haven weglaten, komt dat neer op 39 horecazaken per km².  Op toeristische assen of in de buurt van kantoorgebouwen, is de dichtheid zeer groot.  Soms kan dat de draagkracht van de wijk overschrijden.  We willen dan ook overlast zoveel mogelijk beperken.  In 2007 werden er 2509 klachten over aan horeca gerelateerde geluidsoverlast geregistreerd door de lokale politie.   Er komt een werkgroep horeca en overlastbestrijding waarin de sector een actieve rol opneemt.   

Om steeds een gezond evenwicht tussen woon- en horecafunctie te bewaren, onderzoekt de stad of zij instrumenten kan ontwikkelen om in te grijpen bij onevenwicht.  Bij nieuwe stadsontwikkelingsprojecten zal voortaan ook advies gevraagd worden aan de Werk en Economie/ detailhandel en horeca telkens het om inplanting van horecaprojecten gaat. 

Kwaliteit draait eveneens om propere en veilige horecakernen.  Horecaondernemers moeten hun terrassen voor sluitingstijd opruimen en reinigen.  De stad onderzoekt of ze de publieke glasbollen ook kan openstellen voor de horecasector.  Momenteel zijn deze enkel voor particulieren bedoeld.  Indien budgettair haalbaar, overweegt de stad zelfs om afval op te halen op zondag omdat in het weekend het meeste afval geproduceerd wordt.  Deze piste wordt onderzocht.  De stad wil ook de controles op brandveiligheid standaardiseren. 

Tot slot is ook bereikbaarheid een belangrijke voorwaarde voor een gezonde horecasector.  Uit de bevraging blijkt dat bewoners en bezoekers zich vooral met het openbaar vervoer (49%) verplaatsen.  Alleen horecazaken waar geen openbaar vervoer in de buurt is, krijgen meer klanten met de auto over de vloer.  Het beperkt aantal parkeerplaatsen in de binnenstad is een feit.  De stad wil dan ook zoveel mogelijk horecabezoekers aanzetten om de auto thuis te laten.  In horecakernen waar parkeertarief tot 22 uur geldt, tracht de stad samen te werken met private parkeerbedrijven.  Gereduceerde avondtarieven zijn bijvoorbeeld een interessante oplossing voor horecaklanten. 

Bij nieuwe wijkcirculatieplannen zal de stad advies vragen aan de Beleidsadviesraad Detailhandel en horeca.  Nieuwe (toeristische) bewegwijzering op maat van voetgangers en fietsers is trouwens in de maak.  Dit zal ook de horeca ten goede komen. 

In sommige winkel- en horecakernen wil de stad laad-en loszones inrichten die beperkt worden in tijd.  Op die manier kunnen ze buiten de venstertijden fungeren als parkeerplaats.