De Vlaamse regering maakte voor 2011 een bijkomend budget van 26 miljoen vrij voor de capaciteitsaanpak van basisscholen in Vlaanderen. Vooral in de grootsteden is de nood aan bijkomende plaatsen urgent.  Gisteren raakte bekend dat Nederlandstalige scholen in Brussel kunnen rekenen op 18 miljoen, voor de capaciteitsuitbreiding in Antwerpen zou 2.3 miljoen voorzien zijn.   Hier mijn reactie:

In Antwerpen buigt een netoverschrijdende taskforce zich over de capaciteitsuitbreiding van het basisonderwijs.  Doel is om zo efficiënt en snel mogelijk op duurzame wijze extra plaatsen te creëren.  Vorige week nodigde de taskforce de Vlaamse parlementaire onderwijscommissie nog uit voor een werkbezoek in Antwerpen.  De taskforce maakte aan de hand van de bevolkingsprognoses de reële behoefte inzake capaciteitsuitbreiding duidelijk.   Bij het creëren van noodcapaciteit vorig jaar (1600 plaatsen) stootte de taskforce op tal van (praktische en regelgevende) belemmeringen.  Deze ervaringen werden voor de parlementsleden op een rijtje gezet.  Tot slot gaf de taskforce de knelpunten die via andere regelgeving een duurzame capaciteitsuitbreiding moeten mogelijk maken mee.  Zo is er vraag om ook subsidiëring op basis van toekomstige noden toe te staan. 

De sense of urgency is er.  Antwerpen blijft -net als Brussel- verjongen in sneltreinvaart.  Dat wordt bevestigd door zowel de Vlaamse als de eigen stedelijke studiedienst. 

Die berekende dat er op lange termijn (2010-2025) gemiddeld 19 000 3-11 jarigen bijkomen.  Omgerekend betekent dat  790 extra klassen of 39 extra scholen van 480 leerlingen.  Het gaat hier om een gemiddelde want in een maximumscenario spreken de prognoses van 23 500 bijkomende 3-11 jarigen (50 basisscholen). 

Vandaag is de bevolkingsexplosie al voelbaar.  Dat betekent dat we nu al jaarlijks 28 klassen moeten bij creëren. 

Tot nog toe zijn we daar goed in geslaagd.  Dankzij een goede samenwerking in de taskforce creëerden we op vorig schooljaar een 1600 plaatsen.  Voor komend schooljaar staat de teller op een 1000-tal plaatsen.  Hiervoor diende de Antwerpse taskforce onder meer een 12 bouw- en verbouwdossiers in, goed voor 2.3 miljoen euro. 

Goed nieuws is dat dit bedrag nu met zekerheid uitgevoerd en gefinancierd zal worden.  Want scholeninfrastructuur in het basisonderwijs wordt momenteel voor 70 % door Vlaanderen gesubsidieerd (behalve voor het GO! Die worden voor 100% gefinancierd).   30 % moet betaald worden door de school zelf.  

Vaak knelt hier het schoentje.  Niet alle scholen hebben de financiële reserve of  mogelijkheid om 30 % van de investeringskosten op korte termijn op te hoesten.  Bovendien worden uitbreidingsmogelijkheden zoals huurgeld niet gesubsidieerd of zitten ingewikkelde eigendomsstructuren  in de weg om snel tot extra investeringen te komen.  Daarom moeten we helemaal anders durven denken over scholenbouw.  Ik denk dan concreet aan een lokale beheersstructuur die kan instaan voor capaciteitsuitbreiding van het basisonderwijs in functie van de behoeften.  Op die manier kunnen we problemen van eigendomsrecht (die de snelle bouw van scholen vaak in de weg staat)  zelf oplossen.  We zoeken ook naar een maatregel die de verkoop van scholen voor commerciële doeleinden kan beperken.  Op die manier blijven scholen gemeenschapsvoorzieningen en gaat de bestaande capaciteit al zeker niet achteruit. 

In eerste instantie pleit Voorhamme voor een meerjarenbenadering: de Vlaamse regering moet klaarheid brengen over hoeveel middelen en via welke spelregels ze wil  investeren in capaciteitsuitbreiding van Antwerpse basisscholen.  De budgettaire ruimte van de toekomst is bepalend voor de beslissingen van vandaag.  Het heeft geen zin om blind dossiers te blijven indienen.  We moeten zicht krijgen op de financiering en regelgeving in de komende jaren.  Vlaanderen kiest voor een groeiscenario voor het  innovatiebeleid op lange termijn, waarom zou  dat dan niet voor onderwijs kunnen.  De taskforce berekende dat Antwerpen de komende 15 jaar jaarlijks voor 70 miljoen moet investeren in onderwijsinfrastructuur als er voor elk kind een plaats in de lagere school gegarandeerd moet worden.  Het is toch de plicht van de overheid om daarop een antwoord te geven! 

Tot slot roep ik de Vlaamse regering op om werk te maken van de DBFM-dossiers.  Onze dossiers voor nieuwe DBFM-scholen (zoals Hardenvoort aan Spoor Noord en kunstencampus in Cadix) liggen al enkele jaren klaar, maar wachten nog steeds op een fiat van de Vlaanderen.  Hoe langer dit aansleept, hoe meer tijd we verliezen om de verjonging van de stad bij te houden.