Vandaag bracht de Amsterdamse wethouder van onderwijs Lodewijk Asscher samen met zijn beleidsmedewerkers een studiebezoek aan Antwerpen. Op uitnodiging van het Antwerpse onderwijsveld en zijn Antwerpse collega, onderwijsschepen Robert Voorhamme, hield wethouder Asscher een lezing over de Amsterdamse aanpak om op basis van meting en openbaarheid, de onderwijskwaliteit in de basisscholen te verhogen. Asscher kwam ook zelf inspiratie opdoen in Antwerpen. Zo maakten de Amsterdamse beleidsmakers vandaag (en in de komende maanden) uitgebreid kennis met de doorgedreven samenwerking om risicojongeren op het juiste (onderwijs)spoor te houden.  Ook de inspanningen van het Antwerps onderwijs om de taalachterstand bij leerlingen en ouders te verhelpen, spraken de Amsterdamse collega's sterk aan. Daarom maakten de schepen en wethouder tijdens een lunch concrete afspraken over verdere diepgaande uitwisseling van ervaring en inzichten tussen Amsterdamse en Antwerpse beleidsmakers en schooldirecties in de komende maanden.

In september vorig jaar ging schepen Voorhamme samen met onderwijsminister Smet al naar Amsterdam om kennis te maken met hun aanpak. De wederzijdse belangstelling tussen Amsterdam en Antwerpen is immers om meerdere redenen voor de hand liggend. Amsterdam en Antwerpen zijn steden die in alle opzichten gekenmerkt worden door een uitgesproken en toenemende sociale heterogeniteit.

Net als voor de Antwerpse scholen, hoeft dat ook voor de Amsterdamse onderwijsmensen geenszins te betekenen dat de normen inzake onderwijskwaliteit moeten dalen of lager mogen liggen dan elders in het land. Integendeel. In 2008 spraken de Amsterdamse scholen met de wethouder af voortaan de "Asscher"-kwaliteitsnorm te hanteren, die boven het landelijk gemiddelde ligt. Die norm is voornamelijk gebaseerd op de CITO-toetsen die worden afgenomen aan het eind van de lagere school. Deze toetsen zeggen veel over de kennis en vaardigheden van kinderen, maar vooral over de kwaliteit van de scholen.

Jaarlijks worden de resultaten gepubliceerd in een Amsterdamse onderwijsspiegel. Die stelt ouders in staat om goed geïnformeerd een school voor hun kind te kiezen. Maar deze gegevens vormen ook het uitgangspunt voor een uitgebreide, door de stad uitgebouwde ondersteuning voor scholen die zwak presteren. Binnen de Kwaliteitsaanpak Basisonderwijs Amsterdam, een breed programma dat loopt van 2008 tot 2014, staat een expertenteam de schoolbesturen en schoolteams bij, wordt uitwisseling van goede praktijken tussen scholen bevorderd en worden inzichten gedeeld.

De Antwerpse onderwijspartners willen samen met onderwijsschepen Robert Voorhamme dezelfde weg uit.

Door de kwaliteit van onze scholen beter te meten, willen we richting geven aan onderwijs- en schoolbeleid. Tegelijk willen we zo de ouders overtuigen van de kwaliteit van onze scholen en hen optimaal betrekken bij de inspanningen om topkwaliteit te bieden voor alle kinderen en jongeren.

We vertrekken daarbij niet van nul. In heel wat scholen wordt ondertussen reeds gewerkt met gestandariseerde toetsen (zoals de CITO-toetsen en eindtoetsen van de onderwijskoepels). Juist omdat we dezelfde insteek delen - scholen in de stad moeten excelleren - kan de Amsterdamse ervaring ons veel leren. 

Volgens onderwijsschepen Voorhamme is het belangrijk dat ouders op basis van objectieve gegevens een schoolkeuze maken. Nu gebeurt dat, bij gebrek aan informatie, op basis van reputatie en buikgevoel. 

Bezoek aan de Quellinstraat: taalverwerving als hoeksteen van leren en integreren

De Amsterdamse delegatie maakten eveneens kennis met het aanbod van het Antwerps basisonderwijs inzake taalverwerving, zowel in de schoolcontext als het aanbod in hun vrije tijd.

In basisschool de Wereldreiziger kreeg ze een uiteenzetting over de taalaanpak in deze school, die een zeer divers leerlingenpubliek heeft.  Toch boekt elk kind er, ondanks de zwakke taalkennis van de meeste leerlingen, voldoende leerwinst.  De school stuurt op basis van nauwgezette meting de onderwijsprogramma's van elke leerling. Voor deze beleidsmatige totaalaanpak ontving  De wereldreiziger recent nog een Europese ESF-kwaliteitslabel. 

De delegatie kreeg eveneens inzicht in de waaier aan projecten, methodieken en instrumenten die de stad Antwerpen inzet om de heterogene leermogelijkheden van de Antwerpse kinderen en jongeren optimaal te ontplooien.

Intervisie in Critical Friends Review: laat risicojongeren niet schieten

In de namiddag werd op vraag van de Amsterdamse collega's een intervisiemoment met alle stakeholders georganiseerd over risicojongeren. 

De Amsterdamse deskundigen analyseerden de Antwerpse netwerkaanpak met betrekking tot jongeren in risicosituatie en mogelijkheden in sanctionering, met bijzondere aandacht voor de rol en inbreng van scholen, de samenwerking met de stad, de middelenstromen, beleidsdomein onderwijs overschrijdende samenwerking (welzijn, politie, justitie, ...)

Afspraken over structurele samenwerking: warm water moet je maar een keer uitvinden

Schepen Voorhamme, wethouder Asscher en de voorzitter van de Antwerpse Onderwijsraad Dis Van Berckelaer hadden het tijdens een werklunch over de rol van onderwijs in sociaal beleid en over de taak van het lokaal bestuur in onderwijsbeleid. Er werden eveneens concrete afspraken gemaakt over de uitwisseling tussen het onderwijsveld van beide steden in de nabije toekomst.

Zo werd er al een studiebezoek nog voor de zomervakantie gepland, waarin niet alleen de politici en ambtenaren, maar vooral ook onderwijsmensen zelf aan kunnen deelnemen.

Voor de stad is internationale samenwerking tussen steden en scholen die geconfronteerd worden met vergelijkbare uitdagingen een efficiënte  manier om te komen tot degelijk beleid. Rond het thema van evidence based onderwijsbeleid, waarin uitgegaan wordt van reële vaststellingen en wetenschappelijk onderzoek, werkt het stadsbestuur al jaren samen met steden als München, Stockholm, Rotterdam, Gothenburg, .... Over een netwerkgebonden sluitende aanpak van risicogedrag bestaat er ook reeds heel wat internationale samenwerking.

Meet and Greet uitwisseling eindigt met jaarlijkseOnderwijsreceptie

Wereldwijd wordt vastgesteld dat goed overleg in lokale beleidsnetwerken, zoals de Antwerpse Onderwijsraad en het Lokaal Overleg Platform, cruciaal zijn voor gedragen onderwijsvernieuwing. Alleen beleid dat van onderuit wordt vormgegeven en dus samen met het werkveld wordt uitgestippeld, kan zorgen voor een effectieve verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van onderwijs.

Dankzij de doorgedreven samenwerking tussen de onderwijspartners en het algemeen onderwijsbeleid van de stad, kunnen uitdagingen die de heterogeniteit van de stedelijke leerlingenpopulatie met zich meebrengt op een effectieve en positieve manier worden aangepakt. Met het Antwerps netoverschrijdend samenwerkingsmodel zijn we voorlopers in Vlaanderen. Aan het einde van de dag van expertise-uitwisseling werden de Nederlandse collega's uitgenodigd om ook op informele wijze deze overlegcultuur te leren kennen.