De versnippering van de studierichtingen in het secundair onderwijs wordt de laatste dagen opnieuw aangeklaagd. Terecht: er is  nu een wildgroei aan studierichtingen.  Bovendien leiden die vaak tot weinig jobperspectief.  In afwachting van de hervormingen van het secundair onderwijs, werd een algemene programmatiestop ingevoerd.   Maar dat is geen oplossing, integendeel. Ondertussen blijven jongeren uitstromen uit richtingen die hen rechtstreeks naar de werkloosheid leiden.   Nochtans heeft de Antwerpse arbeidsmarkt nood aan specifieke technische opleidingen om vacatures ingevuld te krijgen. Het Antwerpse onderwijs en bedrijfsleven staat klaar.  Laat ons nieuwe richtingen introduceren door de verouderde af te schaffen. Dat kan echt  niet wachten tot 2014.

Meer lokale beleidsruimte nodig
In de toelichting van het voorontwerp van het nieuwe decreet over het flankerend onderwijsbeleid, zegt de Vlaamse regering nu al zelf dat de lokale overheden zich vaak gefnuikt weten door de plan- en verantwoordingslast die gepaard gaat met heel wat Vlaamse maatregelen. Vlaanderen erkent vaak met subsidies in de ene hand de noodzakelijkheid van lokale beleidsontwikkeling, terwijl het met de andere hand de lokale overheden bij de invulling van dat beleid belemmert met allerlei verplichtingen. Ik denk dat de huidige Vlaamse beleidsploeg de juiste weg volgt door meer ruimte te geven voor de lokale invulling. In het diverse Vlaanderen staat veralgemeend beleid vaak gelijk aan non-beleid.

Dat blijkt ook in verband met het debat over de proliferatie van studierichtingen. (link artikel DS = http://destandaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=ED3INFDG&word=studierichtingen ).

Als we het Vlaamse onderwijslandschap bekijken, valt er zeker iets te zeggen voor een absolute rem op de voortdurende specialisatie van de richtingen in het secundair onderwijs. Meer nog, we moeten voor mijn part voorafgaand aan de uitrol van de langverwachte hervorming van het secundair onderwijs, een aantal richtingen samenvoegen. Zelfs afschaffen en inhoudelijk heroriënteren. De richtingen binnen het BSO Kantoor en Handel bieden bijvoorbeeld zo weinig arbeidsmarktperspectief aan de jongeren die er in verzeild geraakten, dat we ze onmiddellijk een nieuwe invulling moeten geven.

Binnen de Antwerpse sectorale netwerken, waarin werkgevers en onderwijsverstrekkers samen nadenken over de toekomst, werden hierover reeds heel concrete voorstellen ontwikkeld zoals de heroriëntering van de beroepsrichtingen in de tertiaire sector.  Een ander voorbeeld is de opleiding tandartsassistent. Er staan voldoende scholieren klaar met de nodige vooropleiding. Er is een enorme nood aan meer capaciteit binnen de Antwerpse tandartspraktijken (zoals iedereen weet met acute tandpijn in 't Stad). Maar de programmatiestop die voor heel Vlaanderen geldt (en zijn oorsprong vooral vindt in landelijker gebied), maakt het voor de onderwijsverstrekkers in de stad bijzonder moeilijk om opleidingen aan te bieden die daadwerkelijk iets doen aan de mismatch tussen de vacatures en de werkzoekenden in onze stad. Hetzelfde gaat op voor nogal wat voorstellen van de Antwerpse sectoren, voor het secundair onderwijs en de specialiserende en professioneel toegespitste opleidingen binnen het zogenaamde SeNSe en HBO: dispatcher internationale handel, douanedeclarant, ploegbaas schilder, medewerker grafische media, binnenvaartkapitein, ... Allemaal zijn het opleidingen waarvoor er leergierige, gemotiveerde studenten klaar staan en waar voldoende plekken op de arbeidsmarkt aan gekoppeld kunnen worden.

De ervaring toont aan dat goede ideeën groeien van onderuit, binnen netwerken van mensen die geworteld zijn in de dagdagelijks en vaak regionaal gedetermineerde realiteit. Maar alleen als daar ruimte voor wordt gemaakt. Tegelijk is het verbeteren van de relevantie van de studierichtingen in het Antwerpse secundair onderwijs een urgente zaak. Een blik op de cijfers van de jongerenwerkloosheid in de stad én de inspanningen die geleverd worden door stad en VDAB om jongeren die ongekwalificeerd het leerplichtonderwijs verlieten alsnog naar een job te leiden, is overtuigend genoeg. Ik hoop dan ook dat Vlaanderen snel toestaat dat we - op eigen verantwoordelijkheid en binnen vooropgestelde effectiviteitsdoelstellingen, zonder meer - het onderwijsaanbod in onze stad stroomlijnen en vernieuwen.